wolhynia

Sztandar Harcerski dla Hufca „Wołyń” (Harcerstwo Polskie na Ukrainie)

Idea.

Na terenie historycznego województwa Wołyńskiego z okresu II Rzeczypospolitej istniało dobrze zorganizowane harcerstwo. Chorągiew Wołyńska Harcerek i Wołyńska Chorągiew Harcerzy. Z chwilą wejścia żołnierzy sowieckich 17 września 1939 roku harcerska służba Polsce zeszła do podziemi.

Wiele harcerek i harcerzy zostało wywiezionych na Syberię, wielu trafiło do więzień sowieckich i w nieznanych często miejscach zostali zamordowani. Ci, co przetrwali trafili z Armią Andersa na Bliski Wschód. Ci, co zostali musieli przetrwać jeszcze dwie okupacje: niemiecką i ponownie wojsk radzieckich oraz terror UPA, która dokonywała licznych rzezi na polskiej ludności głównie w latach 1943-44. Po 1945 do Polski wróciło niewielu harcerskich instruktorów a ich losy wiodły często przez wiele krajów. Niektórzy nigdy nie wrócili do Polski ze względu na przekonania i wpływy sowieckie, jakie były przez wiele lat po wojnie.

O harcerzach z Wołynia niewiele się mówiło po wojnie aż do upadku komunizmu w Polsce. Dla, niewielu którzy tego dożyli było ważne, aby pamięć o harcerzach na rubieżach wschodnich Rzeczypospolitej przetrwała. Tak niewiele pamiątek i świadectw tamtych dni przetrwało. Dlatego też strzęp sztandaru harcerskiego z zachowanym krzyżem harcerskim to prawdziwy dar od Boga dla tych, którzy obecnie tworzą harcerstwo na Wołyniu.

Parę lat temu w Korcu ksiądz Waldemar Szlachta znalazł w kościele podrzucony strzęp harcerskiego sztandaru Związku Harcerstwa Polskiego, Chorągwi Wołyńskiej Harcerzy. Na fragmencie ocalałego sztandaru zachował się krzyż harcerski, który jest ideałem harcerskiej służby oraz zarys liter. Do Korca pojechali: Aleksander Radica ze Zdołbunowa (komendant Harcerskiego Hufca „Wołyń” z Harcerstwa Polskiego na Ukrainie - HPnU) i Krzysztof Gargas z Olsztyna (podharcmistrz Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej – ZHR), którego mama przed wojną była harcerką w Zdołbunowie. Postanowili wraz z księdzem, aby ten fragment był zaczątkiem nowego sztandaru i tych samych harcerskich ideałów jak przed wojną, tym bardziej, że harcerstwo polskie na Wołyniu istnieje i rozwija się w kilku miastach: Równe, Zdołbunów i Kostopol.

Dla wielu młodych polaków uczących się obecnie w szkołach i uczelniach niewiele mówią nazwy miast na Wołyniu. A przecież piękne karty w historii Polski miały miejsce właśnie tu.

Wołyń był siedzibą wielu możnych rodów, które na trwałe wpisały się w historię Polski. Takie nazwiska jak: Lubomirski, Chodkiewicz, Ostrogski, Platter, Czartoryski, Małachowski, Dunin-Karwicki, Wiśniowiecki, Zasławski, Potocki czy Sanguszko.

Pod Zieleńcami w 1792 roku rozegrała się jedna z większych zwycięskich bitew z Rosjanami pod dowództwem Księcia Józefa Poniatowskiego, za co rozdano w Ostrogu kilkadzesiąt dni później pierwsze ordery Virtuti Militari.

Podczas powstania listopadowego w okolicy małej miejscowości Boremel korpus gen. Dwernickiego odniosły jedno z nielicznych zwycięstw. Miasta i miasteczka Wołynia brały też udział w postaniu styczniowym 1863 roku. Wołyńska Kampania Legionów Piłsudskiego 1915-1916 roku, mająca na celu walkę z rosyjskim zaborcą. Polscy legioniści budzili ogólne uznanie za postawę i waleczność. Utrwaliły się takie nazwy jak Polska Góra, Polski Lasek, Reduta Piłsudskiego, a miejscowości takie jak: Kostiuchnówka, Kołki, Legionowo, Maniewicze oraz rzeka Stochód na trwałe wpisały się w historię polskiej myśli wojskowej Józefa Piłsudskiego

To tutaj żołnierze września 1939 bronili się przed rosyjską napaścią 17 września. Pod Tynne na linii rzeki Słucz kilka dni niewiele ponad 600 żołnierzy broniło się przed całą pancerną dywizją radziecką. Ślady tej bitwy widoczne są do dzisiaj. Przed wojną bunkry w tym terenie zwanym Rejonem Umocnionym „Sarny” budowało wojsko, młodzież z Ochotniczych Hufców Pracy oraz starsi harcerze. Istnieje głęboko w lesie pod Sarnami pamiątkowy głaz, który jest tego świadectwem.

To na Wołyniu w Krzemieńcu powstała jedna z najbardziej uznanych w edukacji polskiej szkoła – Gimnazjum w Krzemieńcu utworzona w zamyśle Hugona Kołłątaja (urodzonego na Wołyniu w Dederkałach Wielkich) i zrealizowana przez Tadeusza Czackiego (urodzonego na Wołyniu w Porycku). Gimnazjum Krzemienieckie a później Liceum wydało wielką liczbę znakomitych naukowców, inżynierów, pisarzy i poetów.

Takie nazwiska jak Juliusz Słowacki, Józef Korzeniowski, Antoni Malczewski, Alojzy Feliński czy Joachim Lelewel to kwiat polskiej myśli pierwszej połowy XIX wieku. Po upadku powstania listopadowego 1831 roku Liceum Krzemienieckie zostało zamknięte. Profesorowie zaczęli uczyć w Petersburgu, Kijowie, Paryżu, Wilnie i wielu innych miastach Europy. Biblioteka (zwana Królewską) wywieziona została do Kijowa i do dnia dzisiejszego się tam znajduje.

Hufiec „Wołyń” HPnU ma, do czego nawiązywać. Chcemy, zatem pomóc naszym młodym rodakom organizującym się w drużyny harcerskie poprzez stałą współpracę i pomoc w sprawach ważnych dla harcerzy: pamięć i polska tradycja, która nie powinna zaniknąć na obszarze historycznego Wołynia.

Harcerstwo Polskie na Ukrainie jest organizacją zarejestrowaną i legalnie działającą na terenie Państwa Ukraińskiego. Skupia głównie młodzież z terenu obecnego obwodu Rówieńskiego i Lwowskiego.

Zatem powstał zamysł, aby ostatnie pokolenie Wołyniaków wyrzuconych i zmuszonych do opuszczenia własnych domostw było inicjatorem tak zacnego przedsięwzięcia, jakim jest wręczenie sztandaru dla polskich harcerzy na Wołyniu. Prosimy, zatem o przyłączenie się do naszej sprawy. Informacje o tym przedsięwzięciu oraz konto znajduje się na stronie www.wolhynia.pl

Adres do korespondencji e-mail : krzysztof.gargas@wolhynia.pl

Uroczyste wręczenie i poświęcenie sztandaru odbędzie się 18 września 2011 o godz. 9:00 w dawnym kościele garnizonowym przy ul. Sobornej 213 w Równem (Ukraina).

W imieniu komitetu :

phm Krzysztof Gargas HR